Biologisch voedsel ligt in steeds meer supermarkten in het schap, maar wat maakt het nu precies anders dan gewoon voedsel? Het gaat niet alleen om het ontbreken van pesticiden. De manier waarop biologische producten worden geteeld of gekweekt verschilt op veel punten van de reguliere landbouw. Wie een pot yoghurt of een zak appels koopt met een biologisch keurmerk, koopt iets dat aan strenge regels voldoet. Die regels gelden voor bodem, dier en milieu tegelijk.
Wat biologische landbouw anders maakt
Bij de teelt van biologische gewassen worden geen synthetische bestrijdingsmiddelen gebruikt. Boeren houden de bodem gezond door gewassen af te wisselen en natuurlijke meststoffen te gebruiken, zoals compost. Hierdoor blijft de bodem langer vruchtbaar en worden schadelijke stoffen niet opgestapeld in de grond. Bij biologische veehouderij krijgen dieren meer ruimte en mogen ze naar buiten. Ze krijgen geen groeihormonen en mogen alleen antibiotica krijgen als ze echt ziek zijn, niet als standaard maatregel. Dit verschilt sterk van de gangbare veehouderij, waar preventief gebruik van antibiotica lange tijd heel gewoon was. Biologische productie draait dus niet alleen om het eindproduct, maar om het hele proces erachter.
Het keurmerk als garantie
Een product mag pas biologisch heten als het aan Europese regelgeving voldoet. Dit wordt gecontroleerd door erkende certificeringsinstanties. In Nederland zie je op biologische producten vaak het Europese groene blad, het bekende EU-keurmerk voor biologische producten. Daarnaast bestaat het EKO-keurmerk, dat in Nederland veel wordt gebruikt en op dezelfde Europese regels is gebaseerd. Producenten worden jaarlijks gecontroleerd. Ze moeten kunnen aantonen dat ze aan alle voorwaarden voldoen, van zaad tot verpakking. Dit systeem zorgt ervoor dat de term niet zomaar gebruikt kan worden. Wie een product ziet met zo’n keurmerk, weet dat het onafhankelijk is gecontroleerd.
Is biologisch gezonder voor jou
Veel mensen kiezen voor biologisch eten omdat ze denken dat het gezonder is. De wetenschap is hier nog niet volledig over uit. Sommige onderzoeken laten zien dat biologisch geteelde gewassen iets hogere gehaltes hebben van bepaalde antioxidanten. Dat komt waarschijnlijk doordat planten zonder chemische bescherming zelf meer afweerstoffen aanmaken. Tegelijkertijd zijn de verschillen in voedingswaarde over het algemeen klein. Wat wel duidelijk is, is dat biologische producten minder resten van bestrijdingsmiddelen bevatten. Voor mensen die hier bewust mee bezig zijn, is dat een concreet verschil. Kinderen zijn gevoeliger voor dit soort stoffen, wat voor ouders soms een reden is om vaker voor biologische groente en fruit te kiezen.
De prijs en de keuze in de winkel
Biologische producten zijn gemiddeld duurder dan gangbare alternatieven. Dat heeft een duidelijke reden. Biologische boeren hebben meer arbeid, lagere opbrengsten per hectare en hogere kosten voor controle en certificering. Toch is het aanbod de afgelopen jaren flink gegroeid. Vrijwel elke supermarkt heeft tegenwoordig een eigen lijn met biologische artikelen, van groente en vlees tot zuivel en brood. De prijsverschillen zijn per product wisselend. Biologische bananen kosten soms maar een klein beetje meer, terwijl biologisch vlees aanzienlijk duurder kan zijn. Wie niet alles biologisch wil kopen, kiest soms bewust voor producten waarbij de hoeveelheid pesticiden in de gangbare variant het hoogst is, zoals aardbeien, spinazie en appels. Zo maak je een afgewogen keuze zonder het hele boodschappenbudget aan te passen.
Veelgestelde vragen
Mogen biologische boeren helemaal geen bestrijdingsmiddelen gebruiken?
Biologische boeren mogen geen synthetische chemische bestrijdingsmiddelen gebruiken. Er zijn wel een beperkt aantal natuurlijke middelen toegestaan, maar die worden streng gereguleerd. De lijst met toegestane stoffen is veel korter dan in de gangbare landbouw.
Is biologisch vlees beter voor het milieu dan gewoon vlees?
Biologisch vlees is op sommige punten beter voor het milieu, bijvoorbeeld omdat er minder kunstmest wordt gebruikt en dieren meer buiten lopen. Maar biologische veehouderij gebruikt ook meer land per kilo vlees. Het milieueffect hangt dus af van welk aspect je bekijkt, zoals grondgebruik, waterverbruik of uitstoot van broeikasgassen.
Hoe herken je biologische producten in de winkel?
Biologische producten in de winkel zijn te herkennen aan een keurmerk op de verpakking. In Europa is dat het groene blad met de sterren van de EU. In Nederland zie je ook het EKO-keurmerk. Beide keurmerken geven aan dat het product is gecontroleerd en voldoet aan de Europese regels voor biologische productie.
Geldt het biologisch keurmerk ook voor verwerkte producten zoals koekjes of soep?
Ja, ook verwerkte producten kunnen een biologisch keurmerk dragen. Daarvoor geldt de regel dat minimaal 95 procent van de landbouwingrediënten biologisch moet zijn. De overige ingrediënten, zoals zout of water, tellen niet mee in dat percentage. De controle geldt ook voor de hele productieketen, dus ook voor de verwerking.
