Oca is een groente met eetbare knollen die oorspronkelijk uit de Andes komt. De knol heeft een frisse, lichtzure smaak en kan rauw, gekookt of geroosterd worden gegeten. De plant heet Oxalis tuberosa en behoort tot de klaverzuringfamilie.
In Nederland is oca nog weinig bekend. Je kunt de knollen soms bij een gespecialiseerde groentewinkel of teler vinden, maar ook zelf kweken. Houd er dan rekening mee dat de plant pas laat in het jaar knollen vormt.
Hoe herken je oca groente?
Oca groeit onder de grond als een kleine, langwerpige knol met een geribbeld oppervlak. Er bestaan verschillende kleuren, waaronder geel, roze, rood en paars. De kleur en vorm verschillen per soort.
Boven de grond herken je de plant aan de bladeren met drie deelblaadjes. Ze lijken daardoor op klaver. De plant kan gele bloemen krijgen en groeit laag bij de grond.
Hoewel je oca ongeveer als een aardappel kunt bereiden, zijn het verschillende planten. Oca hoort bij de klaverzuringfamilie en heeft een eigen, frissere smaak.
Hoe smaakt oca?
Rauwe oca smaakt fris en lichtzuur. Afhankelijk van de soort kan de knol ook wat bitter zijn. Gekookt wordt de smaak zachter en de structuur meer bloemig. De smaak verschilt niet alleen per soort, maar ook door de bereiding.
Vind je de knollen te zuur? Leg ze na de oogst drie tot vier dagen op een zonnige vensterbank. Ze kunnen daardoor zoeter gaan smaken. Let erop dat ze niet uitdrogen of te warm worden.
Oca groente schoonmaken en bereiden
Was de knollen goed onder stromend water. Door de ribbels kan er aarde achterblijven, dus gebruik zo nodig een groenteborstel. Schillen hoeft meestal niet. Snijd beschadigde plekjes wel weg.
Je kunt oca op verschillende manieren eten:
- Rauw: snijd de gewassen knol in dunne plakjes en voeg die toe aan een salade. De frisse smaak komt zo goed naar voren.
- Gekookt: kook de knollen in water tot je er met een vork gemakkelijk in kunt prikken. Reken bij kleine knollen op ongeveer 10 tot 15 minuten.
- Geroosterd: meng de knollen met een beetje olie en rooster ze op 200 °C. Controleer na ongeveer 20 minuten of ze gaar zijn. Grotere stukken hebben mogelijk langer nodig.
- Gebakken: snijd de knollen in stukjes en bak ze in een koekenpan. Kook grotere stukken eventueel eerst kort voor.
De kooktijd hangt af van de grootte van de knollen. Snijd grote exemplaren in stukken van ongeveer gelijke grootte, zodat ze tegelijk gaar zijn. Proef oca de eerste keer zonder veel kruiden: zo merk je zelf hoeveel van de frisse smaak overblijft na het koken.
Voedingsstoffen en oxaalzuur in oca
Oca bevat onder meer koolhydraten, vezels en vitamine C. Hoeveel daarvan op je bord terechtkomt, hangt onder andere af van de soort en de bereiding. Bij het verhitten kan een deel van de vitamine C verloren gaan.
De knollen bevatten ook oxaalzuur. Dat draagt bij aan de zure smaak en komt ook in andere planten voor. Heb je aanleg voor nierstenen en heb je het advies gekregen om op oxalaat in je voeding te letten? Overleg dan met je arts of diëtist hoeveel oca voor jou past.
Oca zelf kweken en oogsten
Oca groeit graag in voedzame, goed doorlatende grond die licht vochtig blijft. Geef de plant een zonnige plek, maar bescherm haar bij erg warm weer tegen de felste hitte. Laat de grond niet langdurig uitdrogen en voorkom dat er water blijft staan.
Je kweekt oca meestal uit knollen. Je kunt ze in het voorjaar binnen in potten laten uitlopen en buiten planten zodra de kans op nachtvorst voorbij is. Rechtstreeks buiten planten kan dan ook. Geef de planten ruimte om breed uit te groeien.
Het oogstmoment is bij oca anders dan bij veel andere knolgewassen. De plant begint pas knollen te vormen als de dagen in het najaar korter worden. Oogst daarom niet te vroeg: de knollen groeien juist laat in het seizoen.
In Nederland valt de oogst meestal laat in de herfst. Vaak sterft het blad eerst af. Een vroege vorstperiode kan de plant beschadigen terwijl de knollen nog groeien. Dek de planten bij dreigende lichte vorst af met bijvoorbeeld vliesdoek. Oogst de knollen voordat de grond hard bevriest.
De opbrengst kan tegenvallen als de vorst vroeg komt. Dat is een aandachtspunt als je oca in de moestuin wilt proberen.
Oca kopen en bewaren
Verse oca is niet in iedere supermarkt verkrijgbaar. Je maakt meer kans bij een gespecialiseerde groentewinkel, een teler van bijzondere gewassen of een leverancier van plantknollen. Oca wordt ook in Nederland geteeld, maar het aanbod kan beperkt zijn.
Kies stevige knollen zonder zachte of beschimmelde plekken. Bewaar ze koel, donker en vorstvrij, op een plek waar lucht bij kan. Was ze bij voorkeur pas vlak voor gebruik. Controleer de voorraad regelmatig en haal zachte exemplaren ertussenuit.
Wil je knollen bewaren om volgend jaar te planten? Houd dan een paar stevige, gezonde exemplaren apart en bewaar ook die vorstvrij.
Veelgestelde vragen over oca
Kun je oca rauw eten?
Ja, de knollen zijn rauw eetbaar. Was ze goed en snijd ze bijvoorbeeld in dunne plakjes. Rauw smaken ze frisser en vaak zuurder dan na het koken.
Wanneer kun je oca oogsten?
Meestal laat in de herfst, nadat de plant bij kortere dagen knollen heeft gevormd. Laat ze zo lang mogelijk groeien, maar haal ze uit de grond voordat die hard bevriest.
Is oca winterhard?
De plant kan tegen koele omstandigheden, maar het blad is gevoelig voor vorst. Laat de knollen in Nederland daarom niet zomaar de hele winter in bevroren grond zitten.
Moet je oca schillen?
Nee, meestal is goed wassen en borstelen genoeg. De schil is eetbaar. Verwijder wel beschadigde of zachte delen.
Heb je voor het eerst oca gekocht, probeer dan een paar plakjes rauw en rooster de rest. Zo proef je het verschil tussen de frisse rauwe knol en de zachtere smaak na verhitting.



