Energie die zichzelf steeds opnieuw aanvult, dat is in één zin wat hernieuwbare energie is. Denk aan zonlicht, wind en water: bronnen die niet opraken, in tegenstelling tot olie, gas en steenkool. Wie een goede uitleg zoekt over wat is hernieuwbare energie, zit hier goed. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek gaat het om energie afkomstig van natuurlijke bronnen die constant worden aangevuld. Andere namen die je tegenkomt zijn duurzame energie en groene energie.
Waarom raakt hernieuwbare energie niet op?
De natuur levert deze energie vanzelf en zonder dat er een voorraad wordt verbruikt. De zon schijnt elke dag opnieuw. Wind ontstaat doordat de aarde opwarmt en afkoelt. Water stroomt van hoog naar laag door zwaartekracht. Deze processen stoppen niet, in ieder geval niet op een menselijke tijdschaal. Dat maakt ze fundamenteel anders dan fossiele brandstoffen zoals aardgas en olie, die miljoenen jaren nodig hadden om te ontstaan en bij gebruik voorgoed verdwijnen.
Welke bronnen vallen onder hernieuwbare energie?
Er zijn meerdere soorten hernieuwbare energiebronnen. De bekendste zijn:
- Zonne-energie: zonnepanelen zetten zonlicht om in elektriciteit. Zonnecollectoren gebruiken de warmte van de zon voor verwarming van water.
- Windenergie: windmolens op land en op zee vangen bewegende lucht op en zetten die om in elektriciteit.
- Waterkracht: stromend of vallend water drijft turbines aan. In Nederland speelt dit een kleinere rol dan in landen met bergen en grote rivieren.
- Biogas en biomassa: organisch materiaal zoals plantenresten, mest of afval wordt omgezet in gas of verbrand om energie op te wekken.
- Geothermische energie: warmte uit de bodem van de aarde wordt gebruikt voor verwarming van gebouwen en kassen.
Al deze bronnen hebben gemeen dat ze in de natuur voorkomen en zich vanzelf aanvullen. Ze worden dan ook allemaal beschouwd als groene of duurzame energie.
Hoe wordt hernieuwbare energie omgezet naar bruikbare stroom?
De meeste mensen gebruiken thuis gewoon elektriciteit uit het stopcontact, maar achter die elektriciteit zit een omzettingsproces. Bij zonnepanelen zorgen zonnecellen ervoor dat lichtdeeltjes elektronen in beweging brengen, wat een elektrische stroom oplevert. Bij windmolens zorgt de draaiende wiek voor beweging in een generator, die die beweging omzet in stroom. Bij waterkracht werkt hetzelfde principe: water dat door een turbine stroomt, zet een generator in werking.
Die stroom gaat vervolgens het elektriciteitsnet op. Thuis merk je daar niets van: je trekt gewoon de stekker in het stopcontact. Of de stroom groen is, hangt af van wat jouw energieleverancier inkoopt of opwekt.
Wat is het verschil met fossiele energie?
Fossiele brandstoffen zoals aardgas, steenkool en olie zijn ontstaan uit organisch materiaal dat miljoenen jaren geleden in de grond belandde en onder druk en hitte veranderde. Bij het verbranden ervan komt koolstofdioxide vrij, een gas dat bijdraagt aan de opwarming van de aarde. De voorraad fossiele brandstoffen is beperkt en raakt langzaam op.
Hernieuwbare energiebronnen stoten bij gebruik geen of nauwelijks koolstofdioxide uit. Zonne- en windenergie produceren bij de opwekking zelf geen uitstoot. Bij biomassa en biogas is dat iets genuanceerder, omdat er bij verbranding wel CO2 vrijkomt. Maar omdat de planten die als grondstof dienen tijdens hun groei CO2 hebben opgenomen, is de balans gunstiger dan bij fossiele brandstoffen.
Waarom is de overstap naar hernieuwbare energie belangrijk?
De wereld gebruikt nog steeds veel fossiele brandstoffen, maar de voorraad is eindig en de uitstoot heeft gevolgen voor het klimaat. Door over te stappen op bronnen die zichzelf aanvullen, wordt de energievoorziening minder afhankelijk van eindige grondstoffen en van landen die die grondstoffen produceren. Bovendien neemt de uitstoot van broeikasgassen af naarmate meer energie groen wordt opgewekt.
Voor particulieren betekent de overstap in de praktijk: zonnepanelen op het dak, een warmtepomp in huis of een contract met een energieleverancier die groene stroom levert. Voor de samenleving als geheel gaat het om grote windparken, zonneparken en investeringen in het stroomnet.
Snel overzicht: kenmerken van hernieuwbare energie
- Afkomstig van natuurlijke bronnen die zichzelf aanvullen
- Veroorzaakt weinig tot geen uitstoot bij de opwekking
- Voorbeelden zijn zon, wind, water, biogas en aardwarmte
- Niet hetzelfde als fossiele energie, die eindig is en meer uitstoot geeft
- Beschikbaar voor zowel particulieren als bedrijven
- Ook wel duurzame energie of groene energie genoemd
De toekomst is al begonnen
Hernieuwbare energie is geen toekomstmuziek meer. Zonnepanelen liggen op miljoenen daken, windparken staan langs snelwegen en op zee, en steeds meer huizen worden verwarmd met een warmtepomp op groene stroom. De omschakeling gaat stap voor stap, maar de richting is duidelijk: van eindige fossiele bronnen naar bronnen die de natuur steeds opnieuw levert.
Veelgestelde vragen
Is hernieuwbare energie hetzelfde als groene stroom?
Groene stroom is stroom die is opgewekt uit hernieuwbare bronnen, zoals zon of wind. De twee begrippen overlappen sterk, maar hernieuwbare energie is breder: het omvat ook warmte en gas uit duurzame bronnen, niet alleen elektriciteit.
Is biomassa echt hernieuwbaar?
Biomassa wordt wel als hernieuwbaar beschouwd, omdat de planten die als grondstof dienen opnieuw kunnen groeien. Bij verbranding van biomassa komt CO2 vrij, maar die CO2 werd eerder door de planten opgenomen. Toch is er discussie over hoe duurzaam biomassa in de praktijk is, afhankelijk van de manier waarop het gewonnen en gebruikt wordt.
Kan hernieuwbare energie altijd genoeg leveren?
Zonne- en windenergie zijn afhankelijk van het weer. Als de zon niet schijnt en de wind niet waait, wordt er minder stroom opgewekt. Daarom wordt er gewerkt aan betere opslag van energie, zoals grote batterijen en waterstof, zodat ook op stille en bewolkte momenten genoeg energie beschikbaar is.
Wat is het verschil tussen hernieuwbare energie en kernenergie?
Kernenergie stoot bij de opwekking nauwelijks CO2 uit, maar wordt niet als hernieuwbaar beschouwd. Uranium, de brandstof voor kerncentrales, is een eindige grondstof die niet vanzelf wordt aangevuld. Hernieuwbare energie komt uit bronnen die de natuur zelf voortdurend aanvult, zoals zon en wind.
