Wintergroente is groente die in de winter van het land komt of na de oogst goed bewaard kan worden. Typische voorbeelden zijn boerenkool, spruiten, prei, pastinaak en knolselderij. Ook minder bekende groenten zoals schorseneren en aardpeer passen goed op een winters menu.
Niet elke wintergroente wordt tijdens de koude maanden vers geoogst. Sommige soorten blijven in de grond staan, terwijl andere na de oogst koel worden bewaard. Let bij het kopen ook op het land van herkomst: een groente kan in Nederland in het seizoen zijn en toch uit het buitenland komen.
Welke wintergroente kun je kiezen?
Met wintergroenten kun je meer maken dan stamppot. Dit overzicht helpt je kiezen op smaak en bereiding.
- Boerenkool: stevige bladgroente met een herkenbare koolsmaak. Lekker in stamppot, maar ook kort gebakken met ui en knoflook.
- Palmkool: een kool met lang, donker blad. Verwijder de harde nerf en gebruik het blad in soep of een pan met gebakken groenten.
- Spruiten: kleine kooltjes met een licht bittere smaak. Kook ze kort of rooster ze in de oven.
- Savooiekool: kool met geribbelde bladeren. De bladeren zijn geschikt om te stoven, te bakken of in soep te verwerken.
- Prei: een zachte, ui-achtige smaakmaker voor soep, ovenschotels en hartige taarten. Ook het groene deel kun je gebruiken als je het goed wast en fijn snijdt.
- Pastinaak: een lichte wortel met een zoete, kruidige smaak. Rooster hem met wortel of gebruik hem in een groentesoep.
- Knolselderij: een stevige knol met een kruidige smaak. Lekker in puree, erwtensoep of als blokjes uit de oven.
- Koolraap: een stevige knol die zacht en wat zoet wordt als je hem kookt. Je kunt er puree van maken of blokjes toevoegen aan een stoofgerecht.
- Winterwortel: een stevige wortel die goed past in hutspot, soep en ovengerechten.
- Veldsla en winterpostelein: frisse bladgroenten voor een wintersalade. Voeg bijvoorbeeld appel of geroosterde knolselderij toe.
Ook rodekool, wittekool en pompoen zijn in de winter vaak verkrijgbaar. Ze komen niet altijd vers van het land: een deel van het aanbod bestaat uit bewaargroenten.
Vergeten wintergroenten op je bord
Een aantal minder bekende groenten is juist in de koude maanden een goede keuze. Ze geven afwisseling naast de bekende kolen en wortels.
- Aardpeer: een grillige knol met een zachte, nootachtige smaak. Lekker geroosterd of in soep. Begin met een kleine portie als je aardpeer nog niet kent: sommige mensen krijgen er last van hun buik van.
- Schorseneren: lange, donkere wortels die je gekookt of gestoofd kunt eten. Bij het schoonmaken kan kleverig sap vrijkomen, dus handschoenen zijn handig.
- Wortelpeterselie: een lichte wortel met een kruidige smaak. Gebruik hem in bouillon of rooster hem samen met andere wortelgroenten.
- Rammenas: een stevige, pittige wortel die je in dunne plakjes door een salade kunt doen.
Het aanbod van deze groenten verschilt per winkel en per winter. Je vindt ze soms makkelijker bij een groenteboer, op de markt of via een groentepakket dan in een kleine supermarkt.
Wintergroenten kopen en bewaren
Kies kolen die stevig aanvoelen en bladgroenten zonder slappe of slijmerige delen. Bij wortels en knollen zijn stevigheid en een gave buitenkant goede tekenen. Een beetje aarde op een ongewassen wortel is geen probleem.
Bewaar bladgroenten en prei in de koelkast. Stevige kolen en knollen blijven meestal langer goed dan kwetsbaar blad, maar ook zij drogen uiteindelijk uit. Bewaar aangesneden groente afgedekt in de koelkast en gebruik die snel.
Seizoensgroente is niet automatisch lokaal geteeld. Wil je groente uit Nederland kopen, kijk dan op het schap of de verpakking naar het land van herkomst. Houd er ook rekening mee dat groente uit de opslag energie voor bewaring kan hebben gekost.
Zo bereid je wintergroente
Stem de bereiding af op de stevigheid van de groente. Blad slinkt snel in de pan, terwijl knollen en wortels meer tijd nodig hebben om zacht te worden.
- Roosteren: snijd pastinaak, winterwortel en knolselderij in ongeveer even grote stukken. Meng met een beetje olie en rooster ze op 200 °C. Controleer na ongeveer 25 minuten of ze gaar zijn.
- Stoven: laat gesneden savooiekool of prei met een scheutje water zacht worden in een pan met deksel. Roer af en toe en voeg zo nodig wat water toe.
- Soep maken: snijd wintergroenten klein en kook ze in bouillon tot ze zacht zijn. Pureer de soep of laat de stukjes heel.
- Een salade maken: combineer gewassen veldsla met dunne plakjes appel en lauwwarme, geroosterde wortelgroenten.
De gaartijd hangt af van de grootte van de stukken. Prik met een vork om te zien of stevige groenten zacht genoeg zijn. Kook bladgroenten en spruiten liever niet onnodig lang: ze worden dan snel slap.
Wintergroente in de moestuin
Veel wintergroenten zaai of plant je al in de lente of zomer. Ze groeien voordat de dagen kort worden en blijven daarna op het land staan of worden later bewaard. Boerenkool, spruitkool, winterprei en pastinaak zijn voorbeelden van gewassen die enige kou kunnen verdragen.
Wil je in de herfst nog iets zaaien, dan zijn veldsla en winterpostelein in een koude kas mogelijkheden. Veldsla kun je daar van september tot november zaaien. Winterpostelein kan in de kas van september tot december worden gezaaid. De groei is in donkere, koude weken wel traag en de oogst hangt af van het weer.
Niet ieder ras is even goed tegen vorst bestand. Kies daarom een ras dat geschikt is voor de winterteelt en houd bij langdurige of strenge vorst rekening met bescherming. Is de grond bevroren, dan kun je wortels die nog in de grond staan niet gemakkelijk oogsten.
Veelgestelde vragen over wintergroenten
Welke wintergroenten zijn geschikt voor een stamppot?
Boerenkool is een bekende keuze. Ook winterwortel, knolselderij en koolraap kun je koken en met aardappelen tot stamppot verwerken.
Worden wintergroenten lekkerder na vorst?
Bij sommige kolen, zoals boerenkool en spruiten, kan kou de smaak zoeter maken. Je hoeft niet op vorst te wachten om ze te eten: ook zonder vorst zijn ze goed te bereiden.
Zijn alle wintergroenten de hele winter vers van het land?
Nee. Sommige groenten blijven in de winter buiten staan, terwijl andere eerder zijn geoogst en worden bewaard. Ook import en teelt onder glas spelen een rol in wat je in de winkel vindt.
Begin voor een eenvoudige wintermaaltijd met een bekende groente en voeg er één toe die je minder vaak eet. Geroosterde winterwortel met pastinaak is bijvoorbeeld een toegankelijk begin.



