Kruisbloemige groenten zijn groenten uit de kruisbloemenfamilie, zoals broccoli, bloemkool, spruitjes, boerenkool, radijs en rucola. Ze bevatten vezels, vitamines en zwavelhoudende plantenstoffen die vaak voor een licht bittere of scherpe smaak zorgen.
De familie is groter dan je misschien denkt. Niet alleen kolen horen erbij, maar ook bladgroenten en groenten waarvan je de wortel eet. Je kunt ze rauw eten, koken, stomen of roerbakken.
Welke groenten zijn kruisbloemig?
De volgende groenten behoren tot de kruisbloemenfamilie. De lijst laat ook zien welk deel van de plant je meestal eet.
- Broccoli, bloemkool en romanesco: vooral de bloemknoppen en de stelen.
- Spruitjes: de kleine zijknoppen die langs de stengel groeien.
- Boerenkool, witte kool, rode kool en groene kool: de bladeren.
- Chinese kool en paksoi: de bladeren en bladstelen.
- Rucola, waterkers en mosterdblad: vooral de bladeren.
- Radijs en rettich: de verdikte wortel. Ook het jonge blad is eetbaar.
- Koolrabi: de verdikte stengel boven de grond.
- Koolraap en meiknol: de verdikte knol.
Ook mierikswortel en mosterd behoren tot deze plantenfamilie. Tomaat, paprika en aubergine zijn geen kruisbloemigen.
Waarom heten ze kruisbloemige groenten?
De naam verwijst naar de bloemen van de planten. Die hebben vier kroonblaadjes die samen op een kruis lijken. Bij groenten zie je die bloemen niet altijd, omdat ze vaak worden geoogst voordat de plant bloeit.
De wetenschappelijke naam van de familie is Brassicaceae. Je komt ook de naam crucifere groenten tegen. Daarmee worden dezelfde groenten bedoeld.
Wat zit er in kruisbloemige groenten?
Kruisbloemigen leveren vezels en verschillende vitamines en mineralen. Welke voedingsstoffen je binnenkrijgt, verschilt per soort en per bereiding. Broccoli bevat bijvoorbeeld vitamine C en foliumzuur. Donkere bladgroenten zoals boerenkool bevatten onder meer vitamine K.
Kenmerkend voor deze familie zijn glucosinolaten, zwavelhoudende plantenstoffen. Die dragen bij aan de scherpe smaak van bijvoorbeeld radijs en de soms bittere smaak van spruitjes. Wanneer je de groenten snijdt of kauwt, kunnen uit deze stoffen andere verbindingen ontstaan, waaronder isothiocyanaten en indolen.
Onderzoekers kijken naar de mogelijke invloed van deze stoffen op de gezondheid. Dat betekent niet dat een bepaalde kruisbloemige groente kanker kan voorkomen of behandelen. Resultaten uit onderzoek zijn daarvoor niet voldoende om zo’n conclusie te trekken.
Zo bereid je kruisbloemige groenten
De smaak en stevigheid verschillen per soort. Radijs en rucola zijn rauw lekker fris en scherp. Broccoli, bloemkool en spruitjes worden vaak verwarmd gegeten, terwijl je bijvoorbeeld paksoi zowel rauw als gaar kunt eten.
- Rauw: snijd radijs of kool dun voor een salade. Was de groenten vooraf onder stromend water.
- Stomen: stoom broccoli of bloemkool tot je er gemakkelijk met een vork in kunt prikken. Zo blijven de roosjes stevig.
- Roerbakken: snijd paksoi of kool in stukken en bak ze kort. Voeg de bladeren later toe dan de stevigere stelen.
- Roosteren: verdeel bloemkoolroosjes of gehalveerde spruitjes over een bakplaat met wat olie. Rooster ze tot ze gaar zijn en bruine randjes krijgen.
Bij lang koken kunnen wateroplosbare vitamines deels in het kookwater terechtkomen. Stomen of koken in weinig water helpt om daar meer van te behouden. Ook de smaak verandert door verhitting: veel soorten worden zachter en minder scherp.
De stronk van broccoli en de bladeren van bloemkool hoef je niet weg te gooien als ze er goed uitzien. Schil een taaie broccolistronk en snijd hem klein, zodat hij samen met de roosjes gaar wordt.
Kun je last krijgen van deze groenten?
Kool, broccoli en andere kruisbloemigen kunnen bij sommige mensen gasvorming of een opgeblazen gevoel geven. Dat komt onder meer doordat vezels en bepaalde koolhydraten in de darm worden afgebroken. Hoeveel last je krijgt, verschilt per persoon.
Ben je er gevoelig voor, neem dan eerst een kleine portie en kijk hoe je erop reageert. Gaar bereiden en goed kauwen kan prettiger zijn dan een grote hoeveelheid rauwe kool eten.
Gebruik je bloedverdunners waarbij je vitamine K in de gaten moet houden? Dan is het vooral van belang dat je niet plotseling veel meer of minder vitamine K-rijke groenten gaat eten. Overleg bij een grote verandering in je eetpatroon met je arts of trombosedienst.
Veelgestelde vragen over kruisbloemige groenten
Zijn alle kruisbloemige groenten koolsoorten?
Nee. Veel bekende soorten zijn kolen, maar ook radijs, rucola en waterkers horen bij de kruisbloemenfamilie.
Is broccoli gezonder dan bloemkool?
Broccoli en bloemkool bevatten niet precies dezelfde hoeveelheden voedingsstoffen. Er is geen reden om daarom altijd één van de twee te kiezen. Wissel ze af op basis van smaak en wat je ermee wilt bereiden.
Kun je kruisbloemige groenten rauw eten?
Veel soorten wel. Rucola en radijs worden vaak rauw gegeten. Ook bloemkool, broccoli en dun gesneden kool kun je rauw gebruiken. Was ze vooraf en houd er rekening mee dat rauwe groenten voor sommige mensen zwaarder vallen.
Zijn kruisbloemige groenten slecht voor je schildklier?
Voor de meeste mensen zijn gewone porties geen probleem. Sommige stoffen uit deze groenten kunnen bij zeer grote hoeveelheden en een tekort aan jodium de werking van de schildklier beïnvloeden. Heb je een schildklieraandoening en wil je veel van deze groenten eten? Bespreek dat met je arts of diëtist.
Voor een eenvoudige afwisseling kun je de ene keer broccoli stomen en een andere keer radijs of rucola rauw aan een gerecht toevoegen. Zo proef je meteen hoe verschillend groenten uit dezelfde familie kunnen zijn.
